Bir gözlüğü elinize aldığınızda gördüğünüz şey bitmiş bir nesnedir: parlak bir yüzey, iki cam, bir çift sap. Arkasındaki yolculuk ise çoğu zaman görünmez. Bu yazıda o yolculuğu görünür kılmak istiyoruz. Bir REUNIK çerçevesinin, başka bir üreticinin artık parçasından başlayıp İstanbul'daki atölyede elde bitmiş bir gözlüğe dönüşmesini adım adım anlatıyoruz.
Ticari sırları değil, yaklaşımı paylaşıyoruz. Çünkü el yapımı bir ürünün değeri, nasıl yapıldığını bilince daha anlaşılır oluyor.
1. Başlangıç: Başkasının artığı
Gözlük üretimi, her endüstriyel üretim gibi fire verir. Kalıplardan taşan parçalar, kesim artıkları, ayıklanan hatalı çerçeveler... Çoğu üretim hattında bunlar atılacak malzemedir. REUNIK'in hammaddesi tam olarak bu parçalardır: diğer gözlük üreticilerinin üretim süreçlerinde ortaya çıkan Grilamid TR90 artıkları.
Bu tercih bir zorunluluk değil, bir başlangıç noktası. Yeni hammadde çıkarmak yerine zaten var olan malzemeyi değerlendirmek, döngüsel ekonominin en somut uygulamalarından biri.
2. Renge göre ayırma
Toplanan artıklar ilk olarak rengine göre ayrılır. Bu adım sabır ister, çünkü sonraki her şey bu ayrımın doğruluğuna bağlıdır. Renkler karışık kalırsa, son çerçevede istenmeyen tonlar ortaya çıkar. Ayrıştırma, aslında çerçevenin rengine verilen ilk karardır.
3. Öğütme, depolama ve şartlandırma
Renklerine ayrılan parçalar öğütülür ve depolanır. Ardından malzeme işlenmeye uygun hâle getirilir. Termoplastik bir malzeme olan TR90, doğru koşullarda yeniden şekillendirilebilir; bu adım, geri kazanılmış malzemenin yeni bir ürüne dönüşebilmesi için gereken hazırlıktır.
4. Boyasız harman: İki renkten tek desen
Sürecin en karakteristik adımı burada başlar. Geri kazanılmış iki farklı renk, hassas oranlarda bir araya getirilir. Ek boya kullanılmaz. Çerçevedeki renk ve desen, iki rengin buluşmasından kendiliğinden doğar.
Bunun doğal bir sonucu var: Renk dağılımı ve desen her çiftte biraz farklıdır. Aynı modelin iki çifti yan yana konduğunda tonların, damarların ve geçişlerin aynı olmadığını görürsünüz. Seri üretimde bir sapma sayılabilecek bu durum, bizim için çerçevenin imzası. Ürün sayfalarımızda "renk harmanı fotoğraftakinden küçük farklılıklar gösterebilir" notunu bu yüzden düşüyoruz.
5. Elde montaj
Şekillenen çerçeve parçaları İstanbul'daki atölyede elde birleştirilir. Menteşeler, saplar ve camlar takılır. Güneş gözlüklerinde %100 UV korumalı CR39 camlar, ekran gözlüklerinde ise mavi ışık filtreli camlar kullanılır.
Elde montajın önemi, her çiftin tek tek göz ve el kontrolünden geçmesidir. Menteşenin açılıp kapanması, sapların hizası, camın yuvasına oturması gibi detaylar bu aşamada kontrol edilir.
6. Tek tek kontrol
Montajı tamamlanan her çift tek tek kontrol edilir: menteşelerin rahat açılıp kapanması, sapların hizası, camların yuvasına tam oturması ve yüzeyin temizliği gözden geçirilir. Desen gibi bu kontrol de her çifte ayrı ayrı yapılır; atölyeden çıkan her gözlük, bir başkasının kopyası değil kendi başına bir parçadır.
7. Paketleme: Döngünün son halkası
Çerçevenin geri kazanılmış malzemeden yapılması, hikâyenin yarısı. Diğer yarısı onun size nasıl ulaştığı. Gözlükler %100 organik pamuktan geri dönüştürülebilir bir keseyle ve %100 geri dönüştürülmüş, FSC sertifikalı kâğıttan bir kutuyla paketlenir. Kargo kutuları geri dönüştürülmüş kâğıttan, kargo poşetleri geri dönüştürülmüş ve biyobozunur malzemedendir. Yanında geri dönüştürülebilir bir mikrofiber temizlik bezi de gelir.
Atölyeden bakım ipuçları
Bir çerçevenin ömrü, atölyeden çıktıktan sonra nasıl kullanıldığına da bağlı. Uzun yıllar kullanmak için atölyede en sık verdiğimiz tavsiyeler şunlar:
- İki elle takıp çıkarın. Tek elle çekmek, menteşeye ve saplara eşit olmayan bir yük bindirir. Esnek bir malzemede bile menteşe en hassas noktadır.
- Camları kuru silmeyin. Önce ılık suyla durulayın, gerekirse az miktarda yumuşak sabun kullanın, ardından mikrofiber bezle kurulayın. Kuru silmek, cam yüzeyindeki toz zerreleriyle çizik oluşturabilir.
- Kâğıt peçete ve sert kimyasallardan kaçının. Kâğıt lifleri cam yüzeyini çizebilir, alkollü ve aşındırıcı temizleyiciler yüzeye zarar verebilir.
- Kılıfında saklayın. Gözlüğü camları aşağı gelecek şekilde masaya bırakmak ya da çantaya kılıfsız atmak, çiziklerin en yaygın nedenidir.
- Aşırı sıcaktan koruyun. Yaz aylarında kapalı aracın torpidosu ya da ön camın önü, hiçbir gözlük için iyi bir saklama yeri değildir.
- Kafanızın üstünde taşımamaya çalışın. Saplar zamanla açılabilir ve çerçeve yüzünüze eskisi kadar iyi oturmayabilir.
El yapımı ne demek, ne demek değil?
"El yapımı" ifadesi, her parçanın elde dövüldüğü ya da oyulduğu anlamına gelmez. Bizim için el yapımı; malzemenin seçimine, renk kararına, montaja ve kontrole insan elinin ve gözünün dâhil olması demek. Makine, insanın yapamayacağı hassasiyeti sağladığı yerde kullanılır; karar ve son dokunuş ise atölyededir.
Bu yaklaşımın daha geniş çerçevesini yavaş moda yazımızda, çerçeve isimlerinin hikâyesini ise sekiz aile yazımızda anlattık.
Sonuç: Her çift bir cümle
Bir REUNIK çerçevesi, çöpe gidecek bir parçayla başlayan, iki rengin buluşmasıyla şekillenen ve bir atölyede son hâlini alan uzun bir cümle gibi. Elinize aldığınız çift, o cümlenin bir daha yazılmayacak bir hâli. Atölyeden çıkan modellere güneş gözlükleri koleksiyonumuzdan ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
REUNIK gözlükleri nerede üretiliyor?
REUNIK çerçeveleri İstanbul'daki atölyede elde monte edilir ve tek tek kontrol edilir.
Çerçevelerin rengi nasıl elde ediliyor?
Renk, geri kazanılmış iki farklı TR90 renginin hassas oranlarda harmanlanmasıyla elde edilir. Ek boya kullanılmaz; desen iki rengin buluşmasından kendiliğinden oluşur.
Aynı modelin iki çifti neden birbirinden farklı görünüyor?
Boyasız iki renk harmanı nedeniyle renk dağılımı ve desen her çiftte biraz farklı çıkar. Bu bir kusur değil, her çiftin tek olmasının sonucudur.
Gözlükler hangi ambalajla gönderiliyor?
Gözlükler %100 organik pamuk kese ve %100 geri dönüştürülmüş FSC sertifikalı kâğıt kutuyla paketlenir. Kargo kutuları geri dönüştürülmüş kâğıttan, kargo poşetleri geri dönüştürülmüş ve biyobozunur malzemedendir.
